Rijp voor de sloop

Het huidige minderheidskabinet is van plan 52,4 miljoen euro subsidie beschikbaar te stellen aan eigenaren die hun oude auto met verbrandingsmotor (Euro 1 tot Euro 4, ofwel auto’s van voor 2010) laten slopen, in ruil voor een gebruikte elektrische auto. De vraag aan ons Aftersalespanel luidt deze keer of het wenselijk is om een dergelijke sloopregeling in te voeren, of hoe die er eventueel anders uit zou moeten zien om te komen tot een schoner en duurzamer wagenpark.

De gemiddelde leeftijd waarop een auto in Neder­land wordt gesloopt is twintig jaar. De gemiddelde leeftijd van de Nederlandse auto is twaalf jaar. Daarmee heeft Nederland een relatief oud wagen­park, dat bovendien nog steeds ouder wordt, mede door de gestegen kwaliteit van de personenauto’s. Dat is goed voor de aftersales, maar remmend voor de verduurza­ming van ons wagenpark.

Voorgenomen sloopregeling

De voorgenomen sloopregeling voorziet in een totaalbedrag aan subsidies van 30,2 miljoen euro in 2027 en 20,2 miljoen euro in 2028. Afhankelijk van het inkomen ontvangt de eigenaar 4000 of 6000 euro om een tweedehands elektrische auto te kopen. Helpt een sloopregeling waarbij oude, vervui­lende auto’s gegarandeerd worden gesloopt en vervangen door een elektrische auto daar inderdaad bij? Of kan het ook anders, c.q. beter?

Wouter van Embden kwam als initiatiefnemer van de Stich­ting Autobelangen in het verleden op voor het behoud van de youngtimer-regeling, dankzij welke ondernemers tegen gunstige voorwaarden een oudere auto zakelijk konden rij­den. Over de plannen van het kabinet voor een sloopregeling voor oudere auto’s met een verbrandingsmotor zegt Van Embden: “Deze regeling zoals hij nu voorligt, is natuurlijk gericht op de midden- en lagere inkomens. Dat is maar een heel beperkte groep. Hiervoor geldt eigenlijk hetzelfde als voor de pseudo-eindheffing, waar we ook heel erg op tegen zijn, en waarvoor we met de Stichting Autobelangen op 3 november een petitie willen aanbieden aan de Tweede Kamer. Die regeling is namelijk alleen gericht op werkgevers en laat onder meer de 1,8 miljoen zzp’ers die er in Nederland zijn buiten beschouwing. Dus ook dat is weer een heel selec­tieve keuze.”

Bijtelling

“Wat we veel liever zouden zien is aan de voorkant de instroom van elektrische auto’s bevorderen door middel van de bijtelling, wat daarvoor een prima instrument is: de bijtel­ling voor fossiel wat omhoog en de bijtelling voor elektrisch naar beneden. Dan kan iedereen ervan profiteren en het zet bovendien meer zoden aan de dijk. Tegelijkertijd moet je dan de achterdeur dicht houden, want op dit moment verdwijnt een kwart van de vijf jaar oude elektrische auto’s die uit de lease komen naar het buitenland, omdat ze voor particulieren nog te duur zijn. Met een e-timer-regeling die wat ons betreft op termijn de youngtimer-regeling zou moeten vervangen, maak je die auto’s in ieder geval voor ondernemers aantrekkelijk, waarna ze op termijn weer voor particulieren interessant worden.”

“Eigenlijk het enige positieve aan de sloopregeling zoals het kabinet die nu voorstelt, is dat het mensen met een beperkt budget in staat stellen een elektrische auto te rijden. Dat vind ik op zich wel sympathiek, maar dat is dan ook het enige wat ik er goed aan vind.”

Vereniging Elektrische Rijders

Maarten van Biezen is verantwoordelijk voor public affairs bij de Vereniging Elektrische Rijders, de vereniging die het elek­trisch rijden in Nederland wil bevorderen. De voorgestelde sloopregeling is daarbij een stap in de goede richting, toch? Maarten van Biezen: “Je wil dat iedereen die dat wil, zeker bij de huidige hoge brandstofprijzen, ook elektrisch kán rijden. Een elektrische auto rijden is een stuk goedkoper als je die auto eenmaal hebt, maar is in de aanschaf een stuk duurder.

Voorheen werd subsidie gegeven voor de aanschaf van een nieuwe elektrische auto, maar dat was gericht op mensen die al wat geld hebben, anders zouden ze geen nieuwe auto kopen. “Dat nu gekeken wordt naar een manier om mensen met een lager inkomen te helpen een tweedehands elektri­sche auto te kopen, vind ik op zich een goed idee. De vraag is alleen of die auto’s er zijn en het antwoord is: nee. De inruil­regeling biedt subsidie voor ongeveer 10.000 gebruikte EV’s per jaar voor de lage inkomensgroepen. In 2027 en 2028 zijn er nog geen 10.000 EV’s onder de 10.000 euro beschik­baar. Vanaf 2029 wel, dus als die regeling volgend jaar ingaat, zou er gaandeweg voldoende aanbod moeten zijn. Tussen 10.000 en 20.000 euro is er nu al voldoende aanbod van gebruikte EV’s.”

Wat beter kan

“Wat in Nederland verkeerd is gegaan, is dat in het verleden te veel gebruikte elektrische auto’s naar het buitenland zijn gegaan. En dat de greentimer-regeling pas in 2029 ingaat, is natuurlijk veel te laat. Die moet nú ingaan, want de auto’s die nu uit de lease komen, zijn nog een beetje te duur voor de meeste particulieren. Als ze nog twee, drie jaar zakelijk door zouden kunnen rijden, zijn ze daarna wél aantrekkelijk voor een grote groep particulieren.”

“Het is ook belangrijk dat de motorrijtuigenbelasting voor elektrische auto’s laag blijft, lager dan voor benzineauto’s. Dat is ook nog niet geregeld, terwijl een lage motorrijtuigen­belasting de belangrijkste prikkel is voor consumenten bij de aanschaf van een auto. Nu is de motorrijtuigenbelasting voor een kleine elektrische auto hoger dan voor een kleine brandstofauto. Dat moet niet kunnen.”

Terugverdienen

“Daarbij moet je bij een subsidie van 6000 euro op een auto van 10.000 euro nog steeds 4000 euro zelf betalen. Juist voor de groep lage inkomens is dat nog steeds heel veel geld. Ver­gelijk het eens met de verduurzaming op huizenmarkt: van het Nationaal Warmtefonds kun je een renteloze lening krij­gen, bijvoorbeeld voor de aanschaf van een warmtepomp. Dat verdient zich snel terug als je per maand minder stook­kosten hebt. Ook voor de aanschaf van een elektrische auto zou zo’n renteloze lening een uitkomst zijn: ze hoeven niet in één keer een bedrag neer te tellen, ze betalen geen extra kos­ten, maar hebben wel de besparing op de brandstofkosten.”

“Heb ik nog één suggestie, en dat is social lease, een leasecontract voor een elektrische auto, specifiek voor de lage inkomensgroepen. In Frankrijk is dat al heel populair. Met een leasebedrag van 150 euro kunnen de allerlaagste inkomens een nieuwe elektrische auto leasen. Wie 10.000 kilometer per jaar rijdt, bespaart daarmee al gauw 1500 euro per jaar op zijn brandstofkosten. Zo’n regeling zou voor Nederland ook interessant zijn.”

Gupshop

Met GupShop, het nieuwe platform voor gebruikte onderdelen, slaan we vijftien vliegen in één klap, want mede-initiatiefnemer Rudolf de Beer, tevens commercieel directeur van recyclingbedrijf Automotive Ronald Morien in het Friese Wieuwerd, heeft aan alle aangesloten bedrijven om hun kijk op de zaak gevraagd. De korte, samengevatte reactie op de voorgenomen sloopregeling luidt: “Stimuleer eerst reparatie met gebruikte onderdelen in de werkplaats, dan pas subsidie voor de sloop.”

Individueel lieten de volgende reacties zich optekenen: “Het doel van de regeling steun ik: schonere lucht, en mensen met een lager inkomen helpen elektrisch te gaan rijden. Maar wie duurzaamheid serieus neemt, moet niet alleen kijken naar wat er van de weg gaat, maar vooral naar wat er op de weg blijft. Daar ligt de grootste winst: repareren met gebruikte onderdelen.”

Euro 4 of ouder

“Eerlijk gezegd zit een bedrijf als het onze niet op deze voer­tuigen te wachten. Oude auto’s van emissieklasse Euro 4 of ouder leveren weinig onderdelen op waar in de werkplaats nog vraag naar is. Wij richten ons op jonge schadeauto’s, waarbij herstel economisch niet meer verantwoord is, maar waarvan de onderdelen nog volop waarde hebben. Eén zo’n auto levert onderdelen waarmee vele andere auto’s weer gerepareerd kunnen worden. Daar zit voor ons de toegevoegde waarde, en die vind je niet in een stroom oude sloopauto’s.”

“Een gebruikt origineel onderdeel vraagt geen nieuwe grondstoffen en geen productie. Elke reparatie met een gebruikt onderdeel voorkomt dat er een nieuw onderdeel gemaakt moet worden. Daarnaast houdt het herstel betaal­baar, waardoor een schadeauto gerepareerd wordt in plaats van afgeschreven. Recyclen is de laatste stap in de keten. Her­gebruik is de eerste en levert de meeste waarde op.”

Prikkel

Rudolf de Beer besluit: “Als demontagebedrijven vinden we het belangrijk dat repareren met een gebruikt onder­deel een volwaardig alternatief is voor nieuw. Dat betekent voor ons drie dingen: het onderdeel moet kwalitatief in orde zijn: getest, gecontroleerd en met garantie; het moet passen: we controleren de toepasbaarheid op het voertuig, zodat de garage het in één keer goed kan monteren, en het moet beschikbaar zijn: snel geleverd, zodat de auto niet onnodig stilstaat. Als die drie dingen kloppen, is een gebruikt onder­deel voor de garage en de klant gewoon de betere keuze.”

“De markt is er klaar voor. Wat ontbreekt, is een prikkel. Daarvoor zou ik het budget inzetten: stimuleer structureel dat schadeherstel en onderhoud met gebruikte onderdelen worden uitgevoerd. Een financiële prikkel maakt herge­bruik voor de garagehouder niet alleen een verantwoorde keuze, maar ook een interessante. Verzekeraars, garages en demontagebedrijven kunnen hierin samen veel bereiken. In tegenstelling tot een sloopregeling, die klein en tijdelijk is, werkt zo’n maatregel elk jaar door.”

“Als er toch gesloopt wordt, hoort daar een kwaliteitsgaran­tie bij. Juist auto’s in dit segment komen nu vaak terecht bij kleine sloperijen die werken onder andere kwaliteitsstan­daarden. Een RDW-erkenning en een ORAD-melding laten zien dat een auto is afgemeld, niet hoe hij is verwerkt. Als de overheid gegarandeerde sloop subsidieert, moet ze ook garanderen dat die sloop verantwoord gebeurt. Beleg de ver­werking daarom bij bedrijven die aantoonbaar volgens een hogere standaard werken, zoals de deelnemers aan GUP.”