‘Hoefsmid zijn is een prachtig ambacht’

Iris Flaton (39) uit Zoetermeer is als hoefsmid en menner gek op paarden, ze zijn dan ook haar lust en haar leven. Dagelijks gaat Iris langs bij haar pony Nola, waarmee ze traint voor menwedstrijden en waarmee ze zelfs op vakantie gaat. Nu is Iris geen professioneel smid meer, maar met veertien jaar ervaring, is zij wel degene die Nola op en top verzorgt.

Iris komt niet uit een zogenaamde paardenfamilie, sowieso was paardrijden nogal een dure hobby. Ze vertelt: “Ik moest als jong meisje echt smeken om manegelessen. Na een aantal proeflessen in de zomervakantie kriebelde het behoorlijk. Halverwege de middelbare school kreeg ik een bijbaantje op een stal; op zaterdag boxen uitmesten in ruil voor rijles tegen een gereduceerd tarief. Zo ben ik er stap voor stap ingerold. Iedereen praatte het hoefsmeden uit mijn hoofd, het was zwaar mannenwerk en er viel geen droog brood in te verdienen, zo werd er gezegd. Dus deed ik braaf een totaal andere hbo-studie. Na mijn afstuderen wilde ik absoluut niet op kantoor zitten, maar naar buiten. Toen had ik niet eens een rijbewijs. Dus haalde ik snel mijn roze papiertje en stroomde ik alsnog in bij de mbo-opleiding tot hoefsmid.”

Authentiek ambacht

“Twintig jaar geleden was het verre van normaal dat een vrouw hoefsmid wilde worden. Er was mij op de opleiding pas één andere vrouw voorgegaan. Mensen zeiden dat ik het fysiek nooit zou volhouden. Maar dat gaf mij juist extra motivatie om er vol voor te gaan. Mijn stagebedrijf zat in Epe, dus ik reisde dagelijks drie uur heen en drie uur terug met de bus en de stoptrein. Aan het eind van de dag stapte ik doodmoe en stinkend, de trein weer in. Mijn begeleider geloofde er eerst ook niet echt in, maar hij leerde me gelukkig wel alles wat ik weet. Het was een pittige, maar geweldige tijd. Het vak van hoefsmid is een prachtig, authentiek ambacht. Je maakt iets bruikbaars van feitelijk niets. Je begint met een ijzerstaaf en smeedt deze in het vuur, passend naar de unieke voet van het paard. Je slaat er nagelgaten in en zorgt dat het perfect op elkaar aansluit. Als het paard daar vervolgens twee maanden pijnloos op loopt, geeft dat enorm veel voldoening. Veel paarden hebben tegenwoordig geen ijzers nodig omdat ze hun terrein nooit afkomen, maar voor het zwaardere werk op de weg is het cruciaal. Het smeden zelf doe ik dus niet meer, maar mijn oude aambeeld staat nog thuis. Het is verroest, maar het gaat nooit weg. Wat ik wel doe bij Nola, is het bekappen. Oftewel het knippen en vijlen van de hoeven. Dit moet elke acht weken worden gedaan.”

Kuikenmak

“Ik heb mijn pony Nola nu bijna twee jaar. Ze is achttien jaar oud en heeft al een paar veulentjes gekregen. De verkoopster liet me niet proefrijden, maar ik mocht haar vier maanden thuis testen. Nola bleek een schot in de roos, ze is ontzettend braaf, echt een ‘kuikenmak’ dier, zo noemen wij dat in de paardenwereld. We moesten natuurlijk samen wel een band opbouwen, een pony is immers geen auto die je start en in zijn ‘drive’ zet. Het is een levend wezen dat evengoed moet wennen, maar inmiddels kunnen we lezen en schrijven met elkaar. We starten binnenkort in een wedstrijd met dressuur, vaardigheid en hindernissen. Ik ben niet zo van de dressuur, meer van het snellere werk. Bij de vaardigheid stuur je op snelheid tussen pionnen door. De poorten zijn soms maar een paar centimeter breder dan mijn wagen, dus dat vereist uiterste precisie. De hindernissen, waarbij we zo snel mogelijk om tonnen heen manoeuvreren, zijn het allerleukst. Ik merk aan Nola dat ze hier ook plezier aan beleeft. Ze kent inmiddels mijn commando’s ‘links’ en ‘rechts’ feilloos. Het kost even tijd, maar je kunt zoiets echt prima aanleren, ja.”